Op 11 mei 2026 ging de Multipurpose Maritime Operation (MMO) officieel van start, een gezamenlijke operatie tussen de Belgische, Franse en Nederlandse Kustwacht, ondersteund door het European Maritime Safety Agency (EMSA). Een eerste voorstelling gebeurde reeds vorig jaar in Oostende (zie bericht: https://www.bootmag.be/2025/09/17/internationale-kustwachtoperatie/)
We kregen nu een unieke inkijk in hoe de kustwacht het maritiem toezicht op de Noordzee versterkt met de inzet van een drone van SCHIEBEL. Deze onbemande drone (lijkt op een helikopter) levert realtime beelden van activiteiten op zee en maakt het mogelijk om grote zones snel en gericht te monitoren, ook op moeilijk bereikbare locaties.
De drone wordt ingezet voor concrete maritieme handhaving, waaronder het opsporen van illegale visserij, mensensmokkel en transmigratie via zee, schepen zonder identificatie en mariene vervuiling.
Slim oog boven de Noordzee
Vanop de militaire basis in Lombardsijde voert een drone op die controles boven de Noordzee; dit voor de eerste maal van Belgische bodem.
De drone wordt voor het derde jaar op rij ter beschikking gesteld aan de Belgische Kustwacht in het kader van de Multipurpose Martime Operation (MMO), maar bij de vorige twee edities vloog de drone nog uitsluitend vanuit het Franse CROSS Griz-Nez.
Nieuw is ook dat niet enkel België en Frankrijk, maar voor het eerst ook Nederland deel uitmaakt van de operatie. Ook het Europese Frontex wordt als agentschap voor grenscontrole deelnemer van de operatie.
Voor het derde jaar op rij neemt de Belgische Kustwacht deel aan de Multipurpose Maritime Operation (MMO) van het Europees Agentschap voor Maritieme Veiligheid (EMSA), het Europees Agentschap voor Visserijcontrole (EFCA) en – voor het eerst – Frontex.
Bij deze internationale maritieme operatie wordt door EMSA aan de deelnemende landen een drone ter beschikking gesteld. Nieuw dit jaar is dat deze RPAS-drone (Remotely Piloted Aircraft System) tot en met half juli vanuit België zal opstijgen, wat de operationele inzetbaarheid nog verder vergroot. Daarvoor werd op de militaire basis van Lombardsijde een tijdelijke basis ingericht.
De RPAS-drone kan tot 5 uur in de lucht blijven en zo’n 350 km vliegen. Hij is bestuurbaar tot vanop een afstand van 100 km. Praktisch wordt de drone binnengehaald na 3 uur vlieguren en vervangen door een ander drone; er zijn twee toestellen ter beschikking.
De inspectietochten zullen in principe alleen gebeuren boven de Belgische Noordzee. Grensoverschrijdend wordt nog voorbereid maar omwille van allerlei nog te verkrijgen toelatingen is men hier nog niet aan toe.
Daarom werd ook de militaire basis van Lombaardsijde als vertrekbasis gekozen omwille van een aantal al bestaande faciliteiten.
“Dankzij deze technologie kan sneller en gerichter worden opgetreden in een van de drukste en meest gevoelige zeegebieden van Europa,” zegt de Vlaamse co-voorzitter van de Kustwacht en Administrateur-generaal van het agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust, Nathalie Balcaen.
Multifunctioneel
Op de Noordzee gelden strikte regels. Zo moeten schepen zich houden aan internationale verkeersregels op zee, die zorgen voor een veilig en ordelijk verloop van het scheepvaartverkeer. Bepaalde zones, zoals windmolenparken, zijn dan weer verboden terrein. Ook illegale visserij, mensensmokkel en transmigratie via zee, schepen die verplicht zijn AIS (Automatisch Identificatie Systeem) te gebruiken maar dat niet doen, mariene vervuiling door scheepsincidenten en andere inbreuken op de maritieme of milieuregelgeving kunnen met de drone efficiënt worden vastgesteld zodat er gerichter kan worden opgetreden. Tegelijk kan de drone ook zoek- en reddingsoperaties op zee en zelfs natuurwetenschappelijk onderzoek ondersteunen.
Divisieadmiraal Tanguy Botman, commandant van de Marine: “De Noordzee is vandaag van cruciaal belang voor onze energie, onze economie en onze veiligheid. Met operaties zoals de MMO en de inzet van nieuwe middelen zoals de drone versterken we de capaciteit van de Kustwacht om die omgeving permanent te monitoren en te beschermen, samen met onze Europese partners.”
De RPAS-drone biedt daarbij enkele significante voordelen. De drone kan snel worden ingezet, bestrijkt een veel groter dekkingsgebied dan een patrouilleschip en levert haarscherpe beelden. Die beelden worden in realtime gedeeld met de operator en de kustwachtcentra, waardoor sneller en gerichter kan worden opgetreden.
Tweede drone
Naast de vliegende drone vanop Lombardsijde, wordt ook een onderwaterdrone ter beschikking gesteld door de Europese agentschappen. Deze kan onder meer gebruikt worden om niet-gebruikte telecommunicatiekabels op te sporen en op te ruimen. Ook verloren ankers of wrakken worden met de drone in kaart gebracht.
Over de Belgische kustwacht
De Belgische kustwacht is een structureel samenwerkingsverband tussen federale en Vlaamse overheidsdiensten met bevoegdheid op zee, gecoördineerd vanuit het Coast Guard Centre. De werking steunt op twee pijlers: veiligheid (security), gecoördineerd door het Maritime Information Crossroads (MIK), en hulpverlening (safety), gecoördineerd door het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum (MRCC).
Dries Boodts heeft als directeur MRCC de opertionale leiding van de Belgische Kustwacht: “Wij zijn verantwoordelijk voor de afhandeling van alle safety incidenten (reddingsoperaties, scheepvaartongevallen, enz.).”
Hij verleent bijstand aan de contine dienst bij het opmaken van juiste procedures, opvolgen van werkingsmiddelen, aanwervingen en zoals nu de inzet van nieuwe technologieën en innovatieve middelen om het beeld op incidenten te verbeteren.
Dit moet leiden tot grotere succesraids en meer overlevingskansen voor eventuele slachtoffers.
Beelden © Georges Janssens
