– Marine Basis Den Helder – september 2025 –
Een marinebasis bezoeken is meestal een delicate belevenis. Militaire geheimen zomaar te grabbel leggen is niet fatsoenlijk. En dan als buitenlandse burger toegang krijgen tot een Nederlandse basis is dan ook uitzonderlijk.
Onze Belgische Marine is erg ingeburgerd in de marinebasis van Den Helder. Dat komt omdat België en Nederland goed samenwerken op marine gebied. België is gespecialiseerd in mijnenbestrijding en dwingt hierdoor heel wat respect af niet alleen in Nederland maar ook bij andere NATO landen.
Zo komt het onderhoud van de Nederlandse mijnenbestrijdingsvaartuigen bijna uitsluitend terecht in Zeebrugge.
Anderzijds is Nederland dominant als het op fregatten aankomt. Vandaar dat de Belgische fregatten steeds in onderhoud komen in Den Helder in Nederland.
Admiraliteit
Op een bovenste verdieping van het hoofdkwartier in de marinebasis van Den Helder is het bureel van de commandant van de Belgische Marine, divisieadmiraal Tanguy Botman. We worden er uiterst vriendelijk ontvangen en moesten onmiddellijk mee genieten van het prachtige uitzicht over de basis en ook nog veel verder zeewaarts. In zijn functie heeft de admiraal zowel een bureel in Den Helder als in Zeebrugge en Brussel.
De Belgische en Nederlandse Marine vormen tesamen één staf, de Admiraal Benelux. (ABNL). De Nederlandse Commandant der Zeestrijdkrachten is het hoofd van de Admiraliteit ABNL. De Commandant van de Belgische Marine – Tanguy Botman – is zijn plaatsvervanger.
Al bijna 30 jaar werken beiden marines samen. Ze doen alles samen, behalve de inzet want die wordt bepaald door de regering van elk land. Wat ze dus wel samen doen is de bedrijfsvoering, de opleiding en het samen schepen bouwen. Bij de opleiding ligt de mijnenbestrijding meer langs Belgische kant en die voor de fregatten wordt door de Nederlanders verzorgd.
De Nederlandse Marine is al meer dan 500 jaar oud, heeft een grote traditie en heeft daardoor een grote ondervinding. Dit betekent dat de Belgische Marine hier heel wat kan van opsteken en toch ook zelf en stuk bijdragen.
De Belgische strategie maakt dus ook gebruik van de Nederlandse expertise. Naar de toekomst zal België beschikken over drie fregatten, gebouwd door Nederland. Anderzijds zullen de zes Nederlandse en zes Belgische mijnenbestrijdingsvaartuigen samen gebouwd worden door een Belgisch consortium. Verder gaat België haar vloot ook nog uitbreiden tot drie patrouilleschepen en één bevoorradingsschip.
Opleiding
Naast de onderhoudsafdeling waar de Belgische fregatten ook zijn ondergebracht is de opleiding het voornaamste deel in Den Helder. De bestuur van die opleiding in de Nederlands-Belgische Operationele School (NLBEOPS) ligt bij zowel een Nederlands als een Belgisch Marineofficier. Bij deze laatste kregen we tekst en uitleg waarbij we verbaasd stonden over de professionaliteit die hier aan de dag wordt gelegd.
In een groot gebouw – ze noemen het een schip omdat er alles zo echt mogelijk wordt aangebracht – leert men de basisprincipes bij de marine: varen, communiceren en vechten. Voor zulke opleiding moet men kunnen trainen in een veilige waarheidsgetrouwe omgeving. Technisch detail: de commandant van de opleiding zit ook boven aan stuurboord van het schip/gebouw.
Enkele cijfers tonen het belang van deze sector:
-De crew bestaat uit totaal 220 personen waarvan 140 instructeurs.
-Bij de instructeurs zijn er 23 Belgen, bestaande uit 11 Franstaligen en 12 Nederlandstaligen.
-Vier nationaliteiten kunnen we hier tegenkomen: NL – BE – UK – DE.
-Er zijn 160 verschillend opleidingen, gaande van 1 dag/week tot een heel jaar.
-Vorig jaar werden er 350 cursussen gegeven.
-2200 tot 2500 studenten passeren er elk jaar door de school.
-Beschikking over 30 simulators en trainers.
-40% van de lessen zijn theoretisch en de overige 60% gebeuren op simulators.
De Belgische instructeurs zijn volledig geïntegreerd in het systeem, waarbij ook getracht wordt om de taalproblematieken te overbruggen. Zo zullen zij zowel in het Nederlands of Engels kunnen onderrichten aan studenten van de verschillende nationaliteiten. Het was wel een hele uitdaging om tot een optimale integratie te komen, maar nu verloopt alle communicatie intern en extern optimaal.
Zowel de grote diversiteit aan opleiding als de menselijke logistiek zijn een mastodont van een planning. De langste opleidingen zijn die commando officieren waarbij naast veel theorie ook nog heel wat praktijk simulaties horen.
Zo tracht men de opleiding op verschillende niveaus samen te laten lopen, waardoor men de instructeurs- en de ondersteuningscapaciteit optimaal kan benutten en de studenten mekaar beter leren kennen, wat ook zijn voordelen biedt naar de toekomst toe. Ook onderlinge evaluaties zorgen voor een win win resultaat. Het vele maatwerk dat geleverd wordt, vereist veel flexibiliteit van de bemanning maar dat geeft dan weer een hoog slagingspercentage van de cursisten..
Het op peil houden van de kennis en het up-to-date houden van de opleidingen vergen veel professionaliteit. Een structurele rotatie van het personeel (boord-walrotatie) draagt ook bij tot een constante opbouw van het onderwijs.
Fregatten
Als we de Marinebasis Den Helder binnenrijden zien we al onmiddellijk een bekend schip liggen, de BNS F931 Louise-Marie. De Loma – de gebruikelijk afkorting – is nog niet zo lang geleden teruggekeerd van een NATO missie. Ze liggen hier voor klein onderhoud en bevoorrading.
Het andere Belgisch fregat BNS F930 Leopold is al sedert langere tijd in Den Helder voor groot onderhoud en zal binnenkort terug operationeel worden ingezet. Het schip ligt in een overdekt droogdok en nadert zijn afwerking. Imposant om onder zulk belangrijk vaartuig te kunnen wandelen.
De bemanning van de Loma wordt tegelijk ingezet om in de verschillende techniciteiten bijstand te verlenen op de Leopold. Dit vraagt van iedereen soms een dubbele inzet en een ingewikkelde planning. De commandanten van de schepen proberen alles naar ieders tevredenheid in goede banen te leiden.
Ook moesten we opmerken dat het constant bijwerken van de techniciteit aan de modernere vereisten een permanent issue is. Een voorbeeld is het gebruik van papieren zeekaarten en de overschakeling naar computerprogramma’s voor navigatie, zonder dat de knowhow van navigatie met papier en instrumenten mag worden genegeerd.
Het bezoek aan de Marinebasis Den Helder heeft ons doen inzien dat de grote professionaliteit in de diversiteit bij de Marine ertoe leidt dat onze marinepersoneel zich toch nog profileert in een hechte collegiale groep met wederzijds respect.
Spijtig genoeg heeft de Marine nog te kampen met heel wat personeelstekort. Heeft u ambities aarzel niet contact te nemen; wist je dat je tot de leeftijd van 50 jaar kan ‘aanmonsteren’ als reservist!
Den Helder – toch ver weg!
Door de verre afstand van het thuisfront kunnen we zeggen dat alle Belgen in Den Helder in feite expats zijn. Dit vraagt wel een hele aanpassing. De Belgische administratie heeft daarom ook eigen burelen in de basis. Alle gebouwen op de basis hebben een maritieme naam; het Belgische blok heet Bereneiland.
De begeleiding van zowel het vast personeel ter plaatse als van de studenten die komen en gaan is van primordiaal belang. De grote tevredenheid die we bij verschillende personen konden vaststellen bewijst dat er terdege is over nagedacht en aan gewerkt.
Het vast Belgische personeel op de basis in Den Helder leeft en woont buiten dientijd in de directe omgeving. Sommigen gaan er prat op zelfs tot 15 km van de basis te wonen en om dagelijks met een (gewone) fiets naar het werk te komen.
Bezoekend personeel voor o.a. de opleidingen kunnen vertoeven op de basis zelf. Bezoekende schepen hebben uiteraard hun eigen accomodatie.
Voor hogere officieren en speciale gasten is er zelfs een hotelgebouw voorzien. De Marinebasis van Den Helder lijkt dus op alle vlakken goed te zijn uitgerust.
Dank aan alle medewerkers in Den Helder voor alles wat we te zien en te horen kregen; een hele opheldering.
foto’s © Georges Janssens
